مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى
1231
طب اكبرى ( فارسى )
[ 1625 ] فصل [ دهم ] : در صنان وى آن است كه بوى بد از بدن آدمى آيد . و سبب او عفونت اخلاط است و حركت آن به سوى جلد [ و ] از آن است كه بعد [ از ] جماع و حركات مشوّشه ، بوى آن زياده مىشود و تاخير در غسل جنابت و تناول چيزى كه بالخاصيت ماده حريفه را به ظاهر بدن حركت دهد چون حلتيت و حلبه و سير و بيخ انجدان و برگ او و خردل و مانند آن از موجبات اين علت است . و بيشتر ظهور او در اماكن پوشيده باشد چون بغل و كش ران و زير خصيتين و باشد كه از تمام بدن بوى بد آيد . و سبب عفونت براز و بول و عرق نيز عفونت اخلاط است . علاج : به فصد و مسهل بدن [ را ] پاك كنند و جهت تسكين حدّت اخلاط و تبديل مزاج ، اشربهء مبرده و سكنجبين دهند و اغذيه مناسبه چون فراريج و طياهيج به سركه پخته بخورانند و از آنچه ممدّ اوست و بالا گفته شد بپرهيزانند . بعد [ از ] تنقيه ، به آب نيم گرم غسل فرمايند و آش [ كه ظاهرا آس صحيح است ] و شبت [ يا در نسخهيى شبّ ] و برگ سوسن و صندل و طباشير طلا نمايند به آب سيب با گلاب يا آب صرف . و اين ادويه در بغل و ديگر اماكن منتنه ماليدن نفع دارد . و مردار سنگ سپيد كرده و به گلاب مربّا ساخته و توتيا و قدرى كافور به گلاب اقراص كرده بدارند و به وقت حاجت به گلاب يا به آب بسايند و بمالند طلا . [ و ] اشق ، صندل سپيد ، پوست ترنج ، مرزنجوش ، شاه سفرم ، اشنه ، گل سرخ ، سنبل ، سك و شب يمانى ، جمله [ را ] مساوى نرم كوفته و بيخته در بغل بمالند . و هرچه قابض مسام بود و مكثف جلد و مانع عرق است ماليدن او سود دارد . و مردارسنگ فقط به آب سائيده طلا كردن سريع الاثر است . [ 1626 ] فايده : گاه باشد كه در مغابن و ميان انگشتان يا زير قدم و زير پستان عفونت افتد به واسطه كثرت فربهى و عرق شور .